“Dorian Gray’in Portresi” – Şeytanıyla Sözleşme Yapan Adam Üzerine

Bazı insanlar kendi gölgeleriyle doğar, bazılarıysa onu sonradan kazanır. Dorian Gray, şeytanıyla kanla değil, arzuyla bir anlaşma yaptı. O portre sadece bir resim değildi; onun bastırdığı her şeyin, her suskunluğun, her sarsıntının ta kendisiydi. Günahlarının, utancının, arzularının ve yıkımının şekil bulmuş haliydi. Ruhunun çürümeye yüz tuttuğu bir güncenin sessiz görseliydi. 

Filmde Dorian’ın genç, parlak ve neredeyse tanrısal görüntüsü, ekranda ışıkla parlar; ama o ışık göz kamaştırmaz, göz yakar. Çünkü Dorian’ın gerçek benliği, bir tavan arasına zincirlenmiş şekilde her darbeyi sessizce almaktadır. O portre çürürken, Dorian sadece güzel kalmaz; aynı zamanda içeriden, yavaşça yok olur. Kendiyle değil, o resimdeki çığlıkla yaşlanır. Ve her sabah aynı bedende uyanıp farklı bir vicdanla boğulur. 

Herkes Ben Barnes’ın sarışın olmaması gerektiğini savunsa da, benim için o role fazlasıyla yakıştı. Onun yüzünde, yalnızca estetik bir güzellik değil; aynı zamanda bastırılmış korkuların, inkârların, özlemlerin yankısı vardı. O yüz, yalnızca gençliği değil, gençliğin kırılganlığını da taşıyordu.

Kitapta bu çürüme daha ince, daha sinsi ilerler. Wilde’ın kaleminde Dorian daha yavaş tükenir; daha çok sorgular, daha az yanıt alır. Filmdeyse yüzleşmeler daha hızlı, daha fiziksel yaşanır. Sinema görsel bir dildir; ama bazen bir bakış, Wilde’ın bir paragrafına bedel olabilir. Dorian’ın gözlerinde zamanın inkârı kadar, zamanla gelen pişmanlığın izleri de okunur. 

Lord Henry karakteri, filmde kitapta olduğundan daha sarsıcı bir nihilisttir. O, Dorian’a gölgeyi veren adamdır; bir fısıltıyla onun içindeki bütün masumiyeti boğar. Kitapta bu dönüşüm daha entelektüel, daha rafine bir ikna süreciyle ilerler. Filmse o gölgeye doğrudan teslim olur, onunla bir olur. Kitap gölgeyi anlamaya çalışır, filmse o gölgeyle yaşamayı gösterir. 

Ve Basil… O portreyi yapan adam. Hem hayran hem mahkûm. Filmde de kitapta da, Basil yalnızca Dorian’ın güzelliğine değil, kendi saplantısına yenik düşer. Onu görememek değil, onu fazlasıyla görmek yakar. Portreye baktıkça aslında kendi içini görür; ve o iç, tahammül edemeyeceği kadar çıplaktır. 

 Sonuç? 

 Dorian’ın ölümsüzlüğü bir lütuf değil, ağır bir lanettir. Herkesin görmek istediği gibi kalırken, aslında kimseye gösteremeyeceği kadar kirlenir. O portre, bizim de içimizde taşıdığımız gölgenin sembolüdür. Belki biz onu bir tavan arasına saklamayız, ama bakmayı da göze alamayız. Film, bu karanlığı göze aldırır. Kitapsa o karanlığı hissettirir. Ama ikisi de aynı soruyu sordurur: 

“Güzelliğin bir bedeli olmasaydı, kaç kişi ruhunu satardı?” Ve daha önemlisi: “Ruhunu kaybettiğini fark etmeyen biri, gerçekten yaşıyor sayılır mı?

                                                                                                                   Beyza Çapar