İstanbul Ansiklopedisi: Şehir ve Kimlik Çatışmasına Genel Bakış

İzleyenleri derin düşünmeye teşvik eden ve İstanbul’un çok katmanlılığıyla birlikte çatışma figürlerini harmanlayan İstanbul ansiklopedisi başlı başına bir külttür. Şehir sakinlerinin güçlü bağlarını ve mesafe koyma çabasını ustalıkla işleyen yapıt karakterlerin içsel çekişmesine yolculuk yaptırıyor. İstanbul’un sahip olduğu güçlü ruhtan ziyade şehirde kaybolmuşluk hissini yaşayan bireylerin kimlik arayışları izleyicilere geçiyor. Her bölümünde kendinizi farklı anlarda ve anlatılarda bulabileceğiniz dizi, geçmişin izlerinden kaçmaya çalışan fakat karmaşık ilişkilerle geleceğini de şekillendiren Nesrin ve Zehra’nın yaşam öykülerini ele alıyor. Başrolleri paylaşan usta oyuncu Canan Ergüder ve son yıllara damga vuran Helin Kandemir’in sahneleri adeta yaşamaları izleyenlerden tam not alıyor.  

İki Kadın Tek Şehir

Tek bir şehrin iki kadın üzerinde kurduğu hakimiyet farklı hikayeleri merkeze alıyor. Üniversite okumak için İstanbul’a gelen Zehra ve Zehra’nın annesinin eski bir dostu olan Nesrin’in hikayesi çok katmanlılığın şekil bulmuş hali.

Oldukça genç olan ve büyük şehrin cazibesine kapılan Zehra’yı ihtişamlı şehir içine çeker. İlk etapta İstanbul’un büyüsüne ve cazibesine kapılan genç kız zamanla şehrin sunduğu kimlik çatışmasından nasibini alır. Çünkü geleneksel aile yapısına sahip olan ve muhafazakar değerlerle büyütülen Zehra modern yaşamın tehlikesine uyum sağlamaya çalışacak, kimliğini gizleyerek büyük bir ikilimle savaşacak. Öyle ki yer yer sahnelerde sunulan içki sahneleriyle tam bir İstanbul hanımefendisi rolünü üstlenirken tek kaldığı zaman dilimlerinde dini değerlerine bağlılığıyla seyircileri büyük bir ikilime düşürmeyi de ihmal etmeyecektir.  

Bu gelgitli yaşam Zehra’yı ben kimim sorgulamasına maruz bırakırken bu şehir onun üzerinde kurduğu hükmü de kabullenmek ve kabullenmemek ikileminde bırakıyor. Onun kimliği seçim mi yoksa zorunluluk mu?  

Kadraj Etkisi: Mekansal Açıların Uyumu

Kadrajıyla, sahneleriyle ve mekanlarıyla İstanbul Ansiklopedisi güçlü bir etki bırakıyor. Özellikle Zehra ve Nesrin’in sahip olduğu ilişki sahnelerdeki kadrajlarla izleyiciye geçiyor. Dar mekanların sıklıkla görüldüğü dizide karakterlerin iç sıkıntıları ve bunalımları en iyi şekilde yansıtılıyor. İç dünyanın kapılarını aralayan kamera çekimleri Nesrin ve Zehra karşılaşmalarında gerçekliği pekiştiriyor.  

İstanbul’un geri kalmış, görülmemiş ve yoksulluğa mahkum bırakılmış birçok semtiyle ihtişamlı mekanları zıtlıklarla dolu yaşamları gözler önüne seriyor. Öyle ki Alçakdam Yokuşu ve Bezmialem Valide Sultan Cami’si gibi birbirinden özel mekanlar diziye görsellikten ziyade güçlü bir doku ve derinlik katıyor.  

Müziğin Gücüyle Bütünleşen Mini Dizi  

Dizide tercih edilen müzik seçimleri İstanbul’la uyum sağlayarak karakterlerin yaşantılarında da derin izler taşıyor. Karakterlerin iç dünyasına yolculukların yapıldığı yapıtta Sezen Aksu, Zeki Dizdar ve Düşgezer, Mor ve Ötesi, Müzeyyen Senar ve Şebnem Ferah gibi usta isimlere yer veriliyor. Büklüm Büklüm ile sorgulanan hayatlar, Kapıldım Gidiyorum ile çaresizlik ve tükenmişlik, Gönlüm Hiç Unutmaz ile kalakalmışlık hissi kendi hayatlarınızdan da adeta kesitler sunuyor.  Müziklerle birlikte çekilen sahneler İstanbul’un tarihini, karakterlerin yaşantılarını ve hikayelerini güçlü bağlarla ekranlara sunuyor.  

                                               Melike Özdemir